Бейсенбі, 13 Ақпан 2020 10:15

ДЕПУТАТТЫҚ САУАЛ

Оцените материал
(2 голосов)

Қазақстан Республикасының

Премьер-министрі

А.Ұ.Маминге

ДЕПУТАТТЫҚ САУАЛ

Құрметті Асқар Ұзақбайұлы!

Парламент Мәжілісінің жұмыс тобы Қазақстан Республикасының «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодексіне өзгертулер мен толықтырулар жобасын қызу талқылауда. Темекі індетін болдырмауға арналған бірқатар маңызды нормалар бекітілді. Мысалы жаңа темекі өнімдерін (қыздырылатын темекі және электронды темекі) кәдімгі шылымдармен және басқа да өнімдермен теңестіру.

Сонымен бірге Үкіметтің «сату нүктелерінде темекі өнімдерін орналастыруға тыйым салу туралы» заң жобасында ұсынылған норма қызу пікірталас тудырды. Бұл ұстанымға қарсы күрес темекі индустриясының өкілдерімен басталды. Оның құрамына зияндылығы халықаралық қауымдастық тарапынан мойындалған өнімдерді сату үшін артықшылықтарды сақтаудың барлық ойластырылған және көзге көрінбейтін механизмдері кірді.

Біз Үкіметтің қоғамдық күштермен жасанды түрде құрылған сынақтар мен қауіп-қатерлерге қарсы тұруға мүмкіндік беретін заңнаманы қабылдау алдындағы жауапкершілігін, сондай-ақ артық пайда табу мақсатында ұлттың денсаулығына зиян келтіретін ел ішіндегі темекі лоббилерін қарсы тұруға мүмкіндік беретінін жақсы білеміз. Тек бір ғана таңдау бар: не өзіміздің денсаулығымыз үшін, не темекі саласының мүддесі үшін.

Біз бұл шешімді Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының темекіге қарсы күрес туралы негіздемелік конвенциясының «темекі өнеркәсібінің мүдделері мен денсаулық сақтау саясатының мүдделері арасындағы қалыптасқан іргелі және шешілмейтін қақтығысты» мойындайтын және «серіктестіктен бас тартуды» ұсынатын қағидаларға басшылық ретінде қарастырамыз.

«Халық коммунистері» фракциясының отырысында бұл тақырып жан-жақты талқыланды. Біз азаматтық институттардың, сайлаушыларымыздың жазбаша және ауызша өтініштеріне, веб-сайт парақшаларындағы өтініштеріне, темекі лоббилерінің жобаны талқылауға күшеюі, олардың әртүрлі тәсілдермен, оның ішінде Үкіметтегі қолдаушыларының көмегімен үкіметтен шеттету туралы алаңдаушылығын білеміз. «Темекі өнімдерін сауда нүктелерінде көрсетуге тыйым салу туралы» негізгі ережелердің бірі. Оның маңыздылығы айқын. Өйткені сауданың қозғаушы күші - жарнама.

Бүгінгі таңда адамдар, әсіресе жастар, агрессивті темекі жарнамасына бейім. Барлық сауда нүктелерінде, супермаркеттерде, көптеген қоғамдық орындарда саудагерлер өз өнімдерін кассалық машинаның қасында, баланың көз алдында ерекше көз тартарлық дизайнмен қояды. Тәуелсіз зерттеу Қазақстанда іс жүзінде мектеп аудандарында темекі өнімдерін сатуға ешқандай шектеу жоқ екенін растады. Бұл оқушылар арасында жарнаманың жоғары қолжетімділігін қамтамасыз етеді.

Сонымен бірге, әлемнің көптеген елдерінің, соның ішінде Ресей мен Беларусьтің тәжірибесі көрсеткендей, сауда орындарында темекі өнімдерін орналастыруға тіпті ішінара тыйым салулардың қолданылуы оларды тұтынуды 13,6%, ал толық тұтыну 23,5% қысқартады.

Дүниежүзілік банк сарапшыларының пікірі бойынша (қоса берілген), бұл норманы енгізу біздің елімізде, әсіресе кәмелетке толмағандар арасында темекі шегудің жалпы таралу деңгейінің төмендеуін білдіреді, 6-дан 9000-ға дейін адамның өмірін сақтап, бес жыл ішінде 750 миллион теңгеге дейін қаржылық пайда әкеледі.

Есіңізде болсын, елдегі ересек тұрғындардың 84%-ы темекі жарнамасына толық тыйым салу туралы оң пікір айтады (GATS деректері).

Темекі өнеркәсібінің өзі есептеулерге тыйым салуға бұрыннан бері дайын болғанын көпшілік білуі керек. Мұны «Темекісіз Қазақстан» ұлттық коалициясының Қазақстанның бес ірі қаласындағы зерттеу видеосы растайды.

Құрметті Асқар Ұзақбайұлы, «Халық коммунистері» фракциясы беделді халықаралық ұйымдардың танылған құқықтық актілерінің ережелеріне қайшы келетін темекі өнімдерін тарату үшін ерекше артықшылықты жағдайлар халықтың да, мемлекеттің де мүдделеріне жауап бермейді деп санайды.

Қазіргі жағдай бірқатар сұрақтар туғызады:

– Неліктен Үкіметтің Кәсіпкерлікті реттеу жөніндегі ведомствоаралық комиссиясы Денсаулық сақтау министрлігі мен азаматтық институттардың, көптеген депутаттардың сатылым нүктелерінде темекі өнімдерінің таралуына, балаларға арналған темекі жарнамасына тыйым салу қажеттілігі туралы ғылыми дәлелдерін толығымен елемеді. Бірақ темекі өнеркәсібінің ұстанымы Үкімет енгізген норманы алып тастағанда толықтай қолдау тапты? Бұл мемлекеттік шенеуніктердің ұлт денсаулығына деген қызығушылығының жоғалуы және темекі зиянына мойынсұнуды білдіре ме?

Фракция мемлекеттік органдарды, органдар мен мекемелерді темекі өнеркәсібінің коммерциялық мүдделерінен қорғау үшін, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының темекіні бақылау жөніндегі негіздемелік конвенциясының (бұдан әрі - Конвенция) қағидаларында талап етілгендей, олардың өкілдіктерімен серіктестік келісімдерінің алдын алу үшін 2006 жылы ратификацияланған және халықаралық тәжірибе ретінде тиімді шаралар қолданады деп үміттенеді.

Заңда көрсетілген мерзім ішінде жауап беруіңізді сұраймыз.

Қосымша: 7 парақ

«Халық коммунистері»

фракциясының мүшелері: 

Т. Сыздықов

Ж. Ахметбеков

Г. Баймаханова

А. Қоңыров

В. Косарев

М. Магеррамов

И. Смирнова

2020 жылғы 12 ақпанда жарияланды

Мы в Instagram

Мы в Facebook

Please publish modules in offcanvas position.